آرامگاه کوروش کبیر؛ یادگاری از امپراطوری هخامنشی
آرامگاه کوروش، در دل دشت مرغاب، بیپیرایه اما باشکوه ایستاده است و بیش از 2500 سال میشود که تاریخ را نظاره میکند. این سازه هم آرامگاه شاهی بزرگ است و هم نمادی از آغاز امپراتوری ایران به شمار میرود. اگر به جنوب غربی مجموعه پاسارگاد گام بگذارید، خواهید دید این سازه سنگی ساده، اما پُر ابهت، همچون نگینی سفید میدرخشد.
مقبره کوروش با معماری خاص، موقعیتی دیدنی و ثبتشده در فهرست میراث جهانی، شما را به سفر در زمان دعوت میکند تا به دیدار بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی، کوروش بزرگ، بروید و از رازهایی باخبر شوید که 25 قرن در سنگ و سکوت نهفته است.
در این مطلب از مجله گردشگری نوین تراول، فراتر از توصیف ظاهری، به تحلیل معماری، نمادگرایی، روایتهای باستانی و جایگاه آرامگاه کوروش در فرهنگ و گردشگری امروز میپردازیم. اگر میخواهید بدانید چرا این بنا ««تختِ کوروش» خوانده میشود، نگاه منابع یونانی به آن چگونه است و چه نکاتی آن را برای بازدیدکنندگان جذابتر کرده است، با ما همراه باشید تا از این میراث جاودانه پرده برداریم.
مقبره کوروش کجاست؟
آرامگاه کوروش، آرامگاه باشکوه کوروش دوم، در حدود یک کیلومتری جنوب غربی کاخهای پاسارگاد قرار دارد. از هر نقطه از سمت مرغاب میتوانید این مقبره را مشاهده کنید. بهویژه اگر از مسیر باستانی جنوب غربی و تنگه بلاغی وارد دشت شوید، نخستین چشمانداز شما همین آرامگاه است.
آرامگاه کوروش در پاسارگاد در فاصلهای حدود ۸۲ کیلومتر از تختجمشید و ۱۳۵ کیلومتر از مرکز شهر شیراز قرار دارد.
برای دسترسی به مقبره کوروش کبیر در مسیر اصفهان شیراز، پس از عبور از سعادتشهر، به جادهای فرعی میرسید. پس از طی کردن 20 کیلومتر، روستایی به نام مادر سلیمان را خواهیددید، مقبره کوروش در فاصله کمی از این روستا قرار دارد.
آدرس: فارس، پاسارگاد، در نزدیکی سعادتشهر (حدود 130 کیلومتری شیراز)
بهترین زمان بازدید از آرامگاه کوروش بزرگ
تابستانهای پاسارگاد بسیار گرم است و ممکن است تحمل گرما دشوار باشد. در زمستان، برخی روزها سرد میشود، اما در بیشتر روزها دما متعادلتر است؛ بنابراین، بهار و پاییز بهترین زمان برای بازدید از آرامگاه کوروش کبیر بهشمار میآید، زیرا شرایط جوی در این فصول در بهترین حالت قرار دارد.
در بهار، وزش باد ممکن است بیشتر باشد، اما از اواسط فصل، شرایط برای بازدید مناسب است. در پاییز، با نزدیک شدن به اواخر فصل، احتمال سرد شدن هوا و بارش باران افزایش پیدا میکند؛ بنابر این، مهر و آبان زمانهای مناسبی برای بازدید از مقبره کوروش کبیر است.
همچنین، در ۷ آبان هر سال، مراسم ادای احترام به کوروش کبیر در پاسارگاد برگزار میشود و این زمان فرصتی عالی برای بازدید از قبر کورورش کبیر و دیگر جاذبههای منطقه است.
هزینه و ساعتهای بازدید از مجموعه پاسارگاد شیراز
مطابق با اطلاعات ثبت شده در سایت اطلاع رسانی مجموعه (pasargadae.info)، ساعات بازدید در فصول مختلف و هزینه بلیط برای بازدیدکنندگان مجموعه پاسارگاد به شرح زیر است:
- فصل بهار و تابستان
فروش بلیط: 8:00 تا 18:00
پایان ساعت بازدید: 30: 18 - فصل پاییز و زمستان
فروش بلیط: 8:00 تا 17:00
پایان ساعت بازدید: 17:30 - قیمت ورودی گردشگر ایرانی
300,000 ریال - قیمت ورودی گردشگر خارجی
2,500,000 ریال
بلیط هواپیما مشهد شیراز قیمت بلیط هواپیما تبریز شیراز
تاریخچه آرامگاه کوروش کبیر
باستانشناسان قدمت منطقه پاسارگاد و آرامگاه کوروش را به دوران ماقبل از هخامنشیان نسبت میدهند. ساخت مقبره کوروش و ساختمانهای اطراف آن نیز به دوره پادشاهی کوروش بازمیگردد؛ این مقبره در سالهای ۵۳۰ تا ۵۴۰ پیش از میلاد ساخته شده است.
سایر بناهای مجموعه پاسارگاد در دوران پادشاهان دیگر از سلسله هخامنشی نیز ساخته و تکمیل شدهاند. بناهای آرامگاه کوروش در پاسارگاد در دوره هخامنشیان بهعنوان اماکن مقدس محسوب میشدند.
بر اساس منابع تاریخی، بنای مقبره پیش از وفات کوروش و بر اساس دستور او ساخته شده است. طبق شواهد موجود از دوره هخامنشی، دشت مرغاب که اطراف مقبره کوروش است، در آن زمان باغی بسیار بزرگ و سرسبز بوده است و مجموعهای از کاخهای عظیم در درون آن قرار داشتند.
آشنایی با آرامگاه کوروش بزرگ
آرامگاه کوروش تنها بنایی در مجموعه پاسارگاد به شمار میرود که در منابع یونانی توصیف شده است. یکی از کهنترین گزارشها درباره این مقبره، شرح اریستوبولوس، از همراهان اسکندر مقدونی محسوب میشود که در لشکرکشی او به مناطق تحت سلطه هخامنشیان، حضور داشت. براساس گزارش آریان در کتاب آناباسیس اسکندر، بخش پایینی مقبره از سنگهایی بزرگ و نظم ساخته شده بود که به شکل مربع تراش خورده بودند و درکل، پایهای به شکل مستطیل به وجود آوردند.
بر فراز این پایه، اتاقی از جنس سنگ قرار داشت با سقفی شیبدار و دری کوچک، به شکلی که تنها انسانی کوتاهقد میتوانست بهسختی وارد آن شود. منابع یونانی به قربانیکردن حیوانات در آرامگاه کوروش هم اشاره کردهاند.
گنیجینهای زرین در دل سنگ
درون اتاق تابوتی زرین قرار داشت که پیکر کوروش در آن آرمیده بود. در کنار تابوت، نیمکتی با پایههای طلایی دیده میشد که روی آن پردهای بابلی گسترده بودند و کف اتاق هم با فرش پوشانده شده بود.
همچنین، جامهای آستیندار، شلوارها و لباسهای مادی در رنگهای مختلف، شمشیر، گردن بند و گوشوارههایی از جنس سنگ با تزئینات طلا و میزی سنگی در اتاق وجود داشت.
تابوت کوروش در میان نیمکت و میز بود. در محوطه بیرونی آرامگاه هم بنایی کوچک برای روحانیونی ساخته شده بود که نگهداری آرامگاه را برعهده داشتند.
مرگ کوروش و جاودانگی در پاسارگاد
در سال 529 پیش از میلاد، کوروش بزرگ در نبرد با ماساگتها، از قبایل سکاها در آسیای مرکزی (شمال شرق ایران کنونی) کشته شد. پیکر او بر طبق آیینی باشکوه و احترام در این آرامگاه به خاک سپرده شد؛ بنایی که امروز، بعد از 2500 سال، همچنان نماد خرد، شکوه و قدرت ایران باستان است.
مجموعه جهانی پاسارگاد کوروش در دشت مرغاب استان فارس، در زمان حکومت کوروش کبیر ساخته شده و در اوج شکوه و رونق خود قرار داشته است. آرامگاه کوروش، با مساحت 156 متر مربع و ارتفاع 11 متر، در گذشته بین باغهای سلطنتی قرار داشت و به دلیل طراحی ساده اما زیبا، پس از گذشت 25 قرن هنوز هم استوار باقیمانده است.
معماری مقبره کوروش
پاسارگاد در زمان خود دارای معماری خاص و منحصربهفردی بوده است که با ورود به این مکان بهوضوح قابل مشاهده است. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که کوروش قصد داشته است تا علاوهبر مشرف بودن به باغ، مناظر سرسبز بیرون از باغ را نیز تماشا کند. در ساخت بناهای این منطقه از مصالحی چون سنگ، آجر، خشت و چوب استفاده شده است. خشت خام برای پر کردن حفرههای دیوار و لایهگذاری روی سکوها بهکار رفته است و چوب، به ویژه تنههای قطور درختان سرو، برای سقف بناها استفاده شده است.
آجرهای سازههای پاسارگاد کوروش ابعادی معادل ۴۵ سانتیمتر طول، ۲۲ سانتیمتر عرض و ۵.۵ سانتیمتر قطر دارند و مصالح سنگ آهکی و سنگ کبود سیاه مرمری نیز در ساخت بناها بهکار رفتهاند، اگرچه درصد استفاده از آنها کمتر است. لایه بیرونی بناها با سنگهای زینتی شامل سنگ آهکی سفید شبیه مرمر، سنگ سخت کبود و سنگ سیاه تزئین شده است.
آرامگاه کوروش بزرگ نمونهای از هنر معماری ایرانی شناخته میشود و تحت تاثیر هنرهای مختلفی از جمله ماد، آشور و طراحیهای مصری و عیلامی قرار دارد. این بنا با طرحی ساده و متوازن به ارتفاع ۱۱ متر ساخته شده است و شامل یک سکوی شش پلهای و یک اتاق با سقف شیروانی است.
داخل آرامگاه کوروش در پاسارگاد، آریانوس به وجود تابوتی طلایی و زیورآلات اشاره کرده است، اما هیچ مدرک باستانشناسی وجود کتیبهای که او توصیف کرده باشد، تایید نمیکند.
فونداسیون مقبره از چندین لایه سنگ آهک تشکیل شده است که با تکنیک جداسازی پایه طراحی شده است. این تکنیک به سازه اجازه میدهد تا در برابر زلزله مقاومت کند و آرامگاه پس از ۲,۵۰۰ سال هنوز سالم مانده است.
داخل آرامگاه کوروش هیچ تزئین و نگارهای وجود ندارد و تنها نقش کمرنگی از گل دوازده گلبرگی در نمای سردر آن دیده میشود. این ویژگیها نشاندهنده دانش مهندسی پیشرفته تمدنهای باستانی در ساخت سازههای مقاوم است.
فضای داخلی آرامگاه به سبک ساده اما با شکوه و احترامآمیز طراحی شده است. این بنای تاریخی، از سنگهای بزرگ و مقاوم ساخته شده است و به شکل یک اتاقک سنگی بر روی سکویی با پلههای تدریجی قرار دارد.
بلیط هواپیما تهران شیراز بلیط هواپیما شیراز تهران
پاسارگاد کوروش به چه معناست؟
با وجود گذشت حدود ۲۰۰ سال از تغییر نام دشت مرغاب به پاسارگاد در شیراز، هنوز دلیل اصلی این تغییر نام مشخص نشده است و بحثها و نظرات متفاوتی در این زمینه مطرح است.
یکی از اولین کسانی که در این خصوص اظهارنظر کرد، هرودوت بود که در اثر خود ذکر کرد «پاسارگادی» نام مهمترین قوم و عشیره پارسیان بوده است که هخامنشیان از آنها سرچشمه گرفتهاند.
پس از آن، کتزیاس، پزشک یونانی دوران داریوش دوم و اردشیر دوم هخامنشی، اصطلاح «پایتخت کوروش» را به کار برد و با توجه به اینکه او در ایران اقامت داشته، میتوان تصور کرد که با این نام، آشنایی داشته است.
از سوی دیگر، بر اساس نوشتههای پژوهشگران، ممکن است نام اصلی پاسارگاد چیزی مشابه «پُسُرگَد» باشد که از نام قبیله شاهی پارسیان، به معنی «گران گرزان»، گرفته شده است و ربطی به واژه «پارس» ندارد.
در مجموع، تاکنون اتفاق نظری درباره نام پاسارگاد وجود ندارد و واژههایی مانند دژ پارسیان، محل استقرار پارسیان، تختگاه پارسه، زیستگاه پارسیان، شهر قدیم ایران و پایتخت کوروش بزرگ برای مقبره کوروش پاسارگاد به کار برده شده است.
چرا این بنا ««تختِ کوروش» خوانده میشود؟
آرامگاه کوروش بزرگ به اشتباه «تخت کوروش» نامیده میشود؛ چراکه مردم محلی گمان میکردند این بنا کاخ یا تخت پادشاهی کوروش است و مقبره او نیست. در دورههای بعد، کاربری واقعی آن فراموش شد و مردم شهر آن را با نام هایی مانند «تخت کوروش» یا «مشهد مادر سلیمان» میشناختند.
بعدها با کاوشهای باستانشناسی و پژوهشهای علمی مشخص شد این بنا در حقیقت آرامگاه کوروش دوم هخامنشی است.
جاهای دیدنی اطراف آرامگاه کوروش
جاهای دیدنی شیراز، بهعنوان یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران، در نوع خود بینظیرند و هر کدام داستانی از تاریخ و هنر را روایت میکنند. از جمله این جاذبه های گردشگری شیراز میتوان به حافظیه شیراز، تختجمشید شیراز، پاسارگاد و … اشاره کرد. شیراز با تاریخ غنی و فرهنگ پربار، مقصدی ایدهآل برای علاقهمندان به تاریخ و زیباییهای طبیعی است.
1. جاهای دیدنی در مجموعه پاسارگاد کوروش
پاسارگاد، در فاصلهای نسبتاً دور از شیراز، تنها شامل مقبره کوروش نیست و دارای کاخهای متعددی است. مهمترین بنا، آرامگاه کوروش است، اما متاسفانه بسیاری از آثار بهمرور زمان تخریب شدهاند.
در سالهای اخیر، برخی از ساختمانها در حال مرمت هستند و فضای سبز اطراف شهر به زیبایی آن افزوده است. در پاسارگاد مقبره کوروش قرار دارد و علاوهبر آرامگاه کوروش مواردی مانند باغ شاهی، کاخ اختصاصی و دروازه را نیز دارد که در ادامه هر یک را معرفی میکنیم:
- باغ شاهی: باغ شاهی که بخش عمدهای از پاسارگاد را تشکیل میدهد، الهام گرفته از باغهای سلطنتی هند و دوره صفوی است. این باغ با آبنماها و جویهای سنگی آبیاری میشد و در آن دو کوشک برای استراحت و تماشای زیبایی باغ وجود داشت.
- کاخ اختصاصی: کاخ اختصاصی در ۱۳۰۰ متری شمالشرق آرامگاه قرار دارد و بهعنوان اقامتگاه کوروش بزرگ مورد استفاده قرار میگرفته است. تزیینات ساده اما زیبای آن شامل نقوش برجستهای از شاه و مستخدمش است.
- کاخ دروازه: کاخ دروازه در سمت شرق مجموعه واقع شده است و به خرابه تبدیل شده است. این بنا دارای دو در اصلی و فرعی و نقش انسان بالدار در حال نیایش بر روی در شمالی است.
- کاخ بارعام: این کاخ در شمالیترین بخش پاسارگاد قرار دارد و دارای تالار بزرگ و هشت ستون بوده است. متاسفانه، تنها یکی از ستونها سالم باقیمانده و بقیه در زمان اتابکان آسیب دیدهاند.
برای سفر به شیراز و بازدید از آرامگاه کوروش، اگر به دنبال تجربهای مطلوب و اقتصادی هستید، نوین تراول بهترین انتخاب برای شما است. این آژانس مسافرتی به عنوان معتبرترین و بهترین سایت بلیط هواپیما با قیمتهای رقابتی شناخته میشود.
- کاروانسرای مظفری
این کاروانسرا بنایی تاریخی و مهم به شمار میرود که در فاصله 100 متری شمال آرامگاه کوروش واقع شده است. کاروانسرای مظفری یادگاری از سدههای پس از هخامنشیان محسوب میشود که ساخت آن با سنگهای منتقلشده از کاخهای پاسارگاد صورت گرفته است.
- استحکامات دفاعی تلتخت
دژ داریوش یا همان تُل تخت که با نام تخت مادر سلیمان هم شناخته میشود، یکی از بناهای نزدیک آرامگاه کوروش و در محوطه پاسارگاد است. این کاخ به دستور داریوش بزرگ، سومین شاه هخامنشی ساخته شد و استحکامت و دژ دفاعی مجموعه به شمار میرود.
- زندان سلیمان
زندان سلیمان بقایای بهجامانده از دوره هخامنشیان به شمار میرود که در مجموعه پاسارگاد و شمال کاخها قرار دارد. از این بنا فقط بقایای دیوارههای آن بهجامانده است.
- آبنماهای باغ شاهی
آبراهههایی که هنوز رد آنها در خاک دیده میشود و درمجموع، بیش از 1100 متر طول دارند، یکی دیگر از دیدنیهای پاسارگاد و یادگاری از ذوق هنری هخامنشیان در نزدیکی مقبره کوروش هستند. منبع اصلی آب رود پلوار بود؛ رودی که از کانالهای سنگچین شده به باغ میرسید.
- سنگنگاره انسان بالدار
این سنگنگاره روی دیوار درگاه شمال خاوری پاسارگاد قرار دارد. بر طبق نظر رومن گیرشمن، باستانشناس فرانسوی، بالهای سنگنگاره انسان بالدار، نمادی از تسلط کوروش بر شمال، جنوب، شرق و غرب است.
بلیط هواپیما اصفهان شیراز بلیط هواپیما اهواز شیراز
2. مناطق دیدنی نزدیک آرامگاه کوروش
نزدیک آرامگاه کوروش و مجموعه پاسارگاد میتوانید به جاهای دیدنی مختلفی بروید که در ادامه هرکدام را معرفی و بررسی میکنیم. البته در نزدیکی این مجموعه، دره تنگ بلاغی با درختان و رودخانهای زیبا هم قرار دارد که برای علاقهمندان به طبیعتگردی عالی است.
چشمه ابوالمهدی
در حدود 18 کیلومتری جنوب غربی سعادتشهر و 38 کیلومتری مقبره کوروش، چشمهای جوشان و زلال به نام چشمه ابوالمهدی قرار دارد. پیرامون چشمه را درختان بلند و کهنسال فراگرفتهاند. این چشمه یکی از جاذبههای طبیعی و زیبای شهرستان پاسارگاد محسوب میشود.
تپه تنگ پیرچوپان
تپه تنگ پیر چوپان در حدود 11 کیلومتری شرقی سعادتشهر و فاصله 31 کیلومتری (39 دقیقه با ماشین) مقبره کوروش قرار دارد. این تفرجگاه زیبا با پوشش گیاهی انبوه بنه، گون، بادان کوهی، ارژن و تنگرس از جمله جاذبههای گردشگری مهم است. تماشای چشمه جاری در دامنه وسیع کوههای این منطقه را هم نباید از دست داد.
باغهای سعادتشهر
در نزدیکی سعادتشهر بیش از 1000 هکتار باغ دیدنی با قدمت بیش از 50 سال وجود دارد. این باغها با کوچه باغهای سنتی و باریک از هم جدا شدهاند. از مقبره کوروش تا این باغها حدود 21 کیلومتر (23 دقیقه با ماشین) فاصله دارید.
باغهای سعادتشهر با دیوارهای کاهگلی و میوههای گوناگون مثل انگور، آلو طلایی، خرمالو، گردو و توت، یکی دیگر از مکانهای دیدنی در نزدیکی آرامگاه کوروش است.
تفرجگاه سرپنیران
این تفرجگاه از فاصله حدود 9 کیلومتری شمال شرق سعادت شهر شروع میشود و تا 35 کیلومتری جنگلهای انبوه بنه میرسد. تفرجگاه سرپنیران منطقهای تاریخی و سرسبز است و حدود 32 کیلومتر از آرامگاه کوروش فاصله دارد.
باغ قوام
یکی دیگر از جاهای دیدنی نزدیک آرامگاه کوروش، باغ قوام است. این باغ در فاصله 22 کیلومتری مقبره کوروش قرار دارد. قدمت باغ به 80 سال میرسد و در شمال شرقی سعادتشهر واقع شده است.
نقشه باغ را یک باغبان اصفهانی خوشسلیقه طراحی کرده و یکی از باغهای بسیار زیبا با انواع گلهای مریمگلی، تاجخروس، گل شمعدانی، رز و گل جعفری به شمار میرود.
بازدید از آرامگاه کوروش کبیر با نوین تراول
سفر به آرامگاه کوروش کبیر، بنیانگذار امپراتوری هخامنشی و یکی از بزرگترین چهرههای تاریخ جهان، تجربهای فراموشنشدنی است. اگر شما هم دوست دارید شکوه تاریخ ایران را از نزدیک لمس کنید، نوین تراول با خدمات خرید بلیط هواپیما داخلی و خارجی در کنارتان است.
در نوین تراول، بهترین گزینهها برای خرید بلیط هواپیما داخلی و حتی بلیط هواپیما خارجی در دسترس شماست تا با خیالی آسوده سفر خود را آغاز کنید.
همین حالا سفر به پاسارگاد را برنامهریزی کنید و به دیدار میراث پرافتخار ایران بروید. با مراجعه به سایت ۱۶۰۶ نوین تراول بلیط هواپیما شیراز را با بهترین قیمت تهیه کنید و به بازدید از جاهای دیدنی شیراز بروید.
همچنین، برای اطلاع از قیمت تور شیراز میتوانید با شماره ۱۶۰۶ تماس بگیرید. نوین تراول، همسفر شما در مسیر تاریخ و تمدن.
آرامگاه کوروش در یک نگاه
آرامگاه کوروش کبیر نمادی از معماری هخامنشی و اندیشههای این پادشاه بزرگ است. این بنا که در سالهای ۵۳۰ تا ۵۴۰ پیش از میلاد ساخته شده است، شامل سکویی شش پلهای و اتاقی با سقف شیروانی است و از سنگ مرمر سفید ساخته شده است.
آرامگاه کوروش کبیر نه تنها بهعنوان جاذبه گردشگری شیراز، بلکه بهعنوان نماد تاریخ و فرهنگ ایران باستان، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است و هر ساله بازدیدکنندگان زیادی را جذب میکند.
پاسارگاد همچنین شامل دیگر بناهای تاریخی و باغهای سلطنتی است که شکوه امپراتوری هخامنشی را به نمایش میگذارد.
سوالات متداول
آرامگاه کوروش کبیر کجاست؟
آرامگاه کوروش در پاسارگاد، استان فارس قرار دارد.
چرا آرامگاه کوروش کبیر مهم است؟
این آرامگاه به عنوان نمادی از امپراطوری هخامنشی و تاریخ ایران باستان اهمیت دارد.
چرا آرامگاه کوروش به میراث جهانی یونسکو تعلق دارد؟
به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی، آرامگاه کوروش در سال 2006 به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
آرامگاه کوروش چه نام دارد و در کجا قرار دارد؟
آرامگاه کوروش با نام آرامگاه کوروش بزرگ (به انگلیسی: Tomb of Cyrus the Great)، مقبره کوروش دوم هخامنشی، بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی معروف است و در شمال استان فارس، شهرستان پاسارگاد و دشت مرغاب قرار دارد.
ارامگاه کوروش کبیر کدام شهر است؟
آرامگاه کوروش کبیر در شهر باستانی پاسارگاد، واقع در استان فارس ایران قرار دارد.
تاریخ ساخت آرامگاه کوروش کبیر به چه زمانی بازمیگردد؟
آرامگاه کوروش بزرگ احتمالا در قرن ششم پیش از میلاد (حدود ۵۳۰–۵۲۵ پیش از میلاد) ساخته شده است، درست پس از مرگ کوروش دوم هخامنشی در سال ۵۲۹ پیش از میلاد.
